YATIRIMCILAR VE YÖNTECİLER İÇİN ŞİRKET DEĞERLEME

Şirketlerin birleşme, satın alma, halka arz işlemelerinde ve özellikle yabancı yatırımcılar için şirket değerleme çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Yatırım yapılacak şirketin mevcuttaki borçları ile vergi borçlarını, şirket alacakları içerisindeki tahsili imkânsız hale gelen alacakların, Şirket net satışları ile karlılık oranları, Şirket konumu, Amortismana tabi varlıkların (makine, bina, araç, demirbaşlar) ömrü, şirketin kredi kuruluşları nezdindeki itibarı ve son olarak da şirket kaynaklarının fonlanması öz kaynaklardan mı yoksa kredi kuruluşlarında mı fonlandığının tespiti ve analizi yatırım güvenliği açısından hayatidir.

Şirket muhasebe kayıtlarındaki varlıkların değerleri ilgili tarihteki maliyet değerini gösterdiğinden gerçeği yansıtmamaktadır. Teknolojik gelişmeler ve artan enflasyon oranlarının etkisi ile de şirket varlıklarının, maliyet değeri ile gerçek değer arasındaki fark artmaktadır. Son olarak da şirketlerin Pazar veya bulunduğu konum avantajlarının etkisini bilanço da görülmesi mümkün olmadığı için şirket değerleme çalışmalarına ihtiyaç duyulabilmektedir.

  Ayrıca,

·      Şirketlere finansman sağlayan kuruluşların şirketin değerine ve şirketin ileride sağlayacağı satış performansına göre kredi vermektedirler.

·      Şirket değerinin zamana göre nasıl değişti görmek için değerleme çalışmaları yapılabilir. Bu şekilde şirket yönetiminin başarısı test edilebilir.

·      Şirket iflas durumların da tasfiye süreçlerinde şirket değerleme işlemlerine ihtiyaç duyulmaktadır.

·      Miras paylaşım işlemelerinde değerleme çalışmaları yapılabilmektedir.

·      Portföy yöneticileri için şirket değerinin piyasa değerinin altında işlem görüp görmediğini anlamak için şirket değerleme işlemlerine ihtiyaç duyulabilmektedir.

Şirket değerleme işlemleri, şirketlerin geçmiş dönem finansal tablo bilgileri ile cari dönem finansal tablo bilgilerinden yola çıkarak içinde bulunduğu sektör ve ekonomik çevrelerin analiz edilmesi sonucun da gelecekte bahse konu olan şirketin değerinin ne olacağını belirlemeye çalışmaktadır.

Firmanın kendi içerisinde bulunduğu; araştırma geliştirme faaliyetleri, teknoloji kullanımı, firmanın kuruluş yeri, sermayesi, temettü politikası ve temettü dağıtım gücü, yatırım ihtiyacı ve gerekli yatırımları karşılayabilecek finansal gücü, yatırımların ekonomik ömrü, şirket varlıklarının hurda değeri, mal ve hizmetlerin pazarlama gücü gibi değişkenler şirket değerini etkileyebilir.

Firmanın şirket dışındaki faktörler; sektörle ilgili gelişmeler, ülke ekonomisi ve küresel ekonominin içinde bulunduğu koşullar ve devlet düzenlemelerinde yaşanan gelişmelerde firma değeri etkilemektedir.

Dolayısı ile Şirket değerleme işlemlerinde mutlak kesin bir sonuca ulaşılması mümkün değildir. Değerleme işlemleri ile mevcut veriler doğrultusunda gelecekte şirket değerinin şimdiki değeri tahmin edilmeye çalışılmaktadır.

Değerleme Çalışmaları yapılırken süreç şu şekilde işlemektedir:

1-    Firma için En iyi değerleme yöntemini tespit edebilmek için şirket değerlemenin amacı ve muhtemel oluşabilecek problemler analiz edilmelidir.

2-   Firma hakkın da firma içi ve firma dışı bilgi toplanıp analiz edilmelidir.

3-   Toplanan veriler değerlendirildikten sonra firma amacına uygun değerleme yöntemi belirlenerek firmanın güncel değerleme işlemi yapılmalıdır.

Şirket değerleme yöntemleri:

Şirket değerleme yöntemleri için birçok farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bizim bu bölümde izah edeceğimiz değerleme yöntemleri gerçeği yansıtma oranı yüksek olan ve piyasa da pratik olarak yaygın olarak kullanılan yöntemler olacaktır.

Bu yöntemlerin başında; pazarlama yaklaşımı (piyasa çarpanları yöntemi) ve gelir yaklaşımı (indirgenmiş nakit akımı yöntemi) dır.

İndirgenmiş nakit akımı yöntemi, şirket varlıklarının değeri gelecek dönemde oluşturması muhtemel kâr payı, faaliyet geliri, serbest nakit akışı benzeri nakit akımların bugünkü değere indirgenmesi ile bulunur. Piyasa çarpanları yönteminde şirket varlıklarının değeri kazanç, şirket defter değeri ve satışlar gibi önemli değişkenlerin kıyaslama yapılarak hesaplanmaya çalışılmaktadır.

İndirgenmiş nakit akımı yönteminde iskonto oranı, yatırımcıların getiri beklentilerine göre piyasa çarpanları yönteminde tahmini büyüme oranına göre hesaplama yapıldığı için değişkenlikler arz edebilir. Dolayısı ile iskonto oranı ile büyüme tahmini objektif olması önemlidir.

İndirgenmiş nakit akımı yönteminde gerçek değer tahmini girdiler ile hesaplama yapıldığından dolayı cari değerin üzerinde veya altında bir sonuç çıkabilir. Yani, indirgenmiş nakit akımı yöntemi firmanın gelecekteki değerine odaklandığı için cari değer de sapmalar olabilir. Aynı şekilde Piyasa çarpan analizinde ise şirket varlıklarının farklı firmalara göre piyasa tarafından nasıl değerlendirildiğinde odaklanmaktadır. Yani, şirket varlıklarının şu an ki piyasa değerine odaklandığı için şirket varlıklarının gelecek potansiyelinin değeri değerlemeye dahil edilememektedir.

Sonuç olarak Piyasa çarpanları yöntemi ile İndirgenmiş nakit akımı yöntemi, değerleme yapılacak firma yapısına göre ayrı ayrı uygulanabileceği gibi birbirini tamamlaması dolayısı ile iki yöntemin ağırlıklı ortalaması ile şirket değerleme yapılması daha doğru sonucu verecektir.

Piyasa Çarpanları Yöntemi

Piyasa çarpanları yöntemi, değerleme yapılacak şirketin bilançosuna ve sektörüne benzer satışı gerçekleştirilmiş şirketlerin veya halka arz olmuş şirketlerin hisse değeri fiyatlarından yola çıkarak finansal oranlar ve çeşitli çarpanlar yardımı ile karşılaştırma sonucun da elde edilen yöntemdir. Firma karşılaştırma sonucun da piyasa değerinden düşük veya yüksek değerlenip değerlenmediği analiz edilir.

Bu yöntemin daha çok halka açık şirketler üzerinden kıyaslama yapılmasının 2 sebebi vardır: Birincisi, Piyasa da sadece halka açık şirketlerin çarpan değerlerine ulaşabiliriz. İkincisi, halka açık şirketlerin hisse değerleri piyasa arz ve talep dengesi sonucu oluşmuş güncel fiyatı yansıtmaktadır.

Çarpan oranları:

(Piyasa değeri: Ödenmiş sermaye* hisse başı fiyat: Öz sermaye değeri, Firma değeri: piyasa değeri + net borç)

·      F/K: Fiyat Kazanç oranı

-       Borsa işlem yapanların sıklıkla kullandığı orandır. Şirketin piyasa değerinin yıllık olarak net karının kaç katı olduğunu ifade eder.

-       Kullanılan amortisman yöntemlerine göre değişkenlik gösterir.

·      FD/Satışları: Firma değerinin satışlara oranı

-       Farklı borç yapılarına sahip firmalar için kullanılan çarpan oranıdır. Şirketin nakit potansiyelini FD/FAVÖK kadar iyi yansıtmasa da büyüme potansiyelini oldukça iyi gösterir.

-       Şirketin faaliyet giderlerinin ne olduğunu dikkate almaz.

·      FD/FAVÖK: Firma değerinin FAVÖK’a oranı

-       Güvenilirliğinden dolayı en çok kullanılan çarpan oranıdır.

·      PD/DD: Piyasa değerinin defter değerine oranı

-       Ağırlıklı olarak finansal şirketler için kullanılır. Firmanın piyasa değerinin öz kaynaklar toplamına bölünmesi ile bulunur.

·      PD/NAD: Piyasa değerinin net aktif değere oranı

-       Firma duran varlıkları fazla olan şirketler için kullanılır. Şirketin piyasa değerinin düzeltilmiş öz kaynak değerine bölünmesi ile bulunur.

İndirgenmiş Nakit Akımı Yöntemi

İndirgenmiş nakit akımı yöntemi ile değerleme, firmanın gelecekte değerinin ne olacağını hesaplama yöntemidir. Paranın zaman değeri ilkesi doğrultusun da şirket kazançlarının gelecekteki değerinin bugüne indirgenmesidir. Bu yöntemin bütün şirket türleri için kullanılabilir olmasından dolayı en yaygın şirket değerleme yöntemi olmuştur.

Nakit akımı, şirkete nakit girişini ve nakit çıkışını ifade etmektedir. İndirgenmiş nakit akımı ise nakit giriş ve çıkışları arasındaki fark değerine belirli bir iskonto oranı uygulanarak elde edilen değerdir. Bu doğrultu da Firmanın geçmiş dönem nakit akımlarından hareketle gelecek dönemdeki nakit akımları tahmini yapılarak şirketin güncel değerine ulaşılmaya çalışılmaktadır.

İndirgenmiş nakit akımı yöntemi ile değerleme çalışmalarında şirket değerini oluşturan üç etken vardır: nakit akışları, nakit akışlarını oluşturan tahmini süreler ve iskonto oranıdır.

İndirgenmiş nakit akımların da iskonto oranı, belirsizliği ifade eden risk unsurunun firma değerinden düşülmesidir. Bu oran değişkenlik gösterebilmekle birlikte genellikle alternatif yatırımlara yatırılan paranın getiri oranıdır. Kısaca istenen getiri oranıdır.

Nakit akımlarının, ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) bulunarak, indirgeme katsayısı tespit edilir. Daha sonra indirgeme işlemi gerçekleştirilir. Şirketin geçmiş yıllardaki belli bir dönem nakit akımlarının sabit bir büyüme oranı kullanılarak tahmin edilerek günümüze indirgenir (artık değer).

 

r = AOSM

NAi = i yılındaki serbest nakit akışı

n = Projeksiyon Dönemi son yıl

g = Projeksiyon Dönemi sonrasında serbest nakit akımlarında beklenen büyüme

Artık Değer = NAn x (1+g)/ (r-g)

Firma Değeri = NA1 / (1+r) + NA2 / (1+r)2 + NA3 / (1+r)3 + .............. .....+ NAn / (1+r)n + Artık Değer / (1+r)n

 

Herhangi bir şirket faaliyetlerini sermaye veya kredi benzeri borçlanma yolu ile fonlayabilir. Şirket nakit akımlarını indirgeme işlemi yapılırken bu iki kaynağın nasıl kullandığı ve bu kaynakları kullanırken katlanılan maliyetler dikkate alınır. Bu iki maliyetin toplam maliyet ise Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) olarak nitelendirilir.

 

r = AOSM

re = Öz sermaye Maliyeti

rd = Borçlanma Maliyeti

E = Öz sermaye değeri

D = Finansal Borç değeri

t = Kurumlar vergisi oranı

r = E / (D+E) x re + D / (D+E) x rd x (1 - t)

Copyright © 2021 | Imporium | Tüm hakları saklıdır. | Design By Cogen®Yazılım